Walcheren

The bunker on Walcheren can be divided into two seperate groups: bunker in and outside the Verteidigungbereich Vlissingen (V.B. Vlissingen).

Inside the V.B Vlissingen

These group of bunkers aere roughly split into three sperate groups:

• The Landfrond
• The Seefront with the Kernwerk
• Remaining bunkers such als artilleriebatteries and infantriesupportgroups.

The Landfront

See "Landfront V.B Vlissingen"


Het Seefront

Het Seefront van het V.B Vlissingen liep vanaf de kuststrook van Valkenisse richting Vlissingen en vervolgens naar Fort Rammekens. Bijna alle bunkers zijn gesloopt, maar er zijn er toch nog enkele interessante werken overgebleven. Het eerste complex dat we tegenkomen vinden we in de duinen van Klein-Valkenisse en is een infanteriesteunpunt (W.N Carmen). De overblijfselen van dit steunpunt waarvan één bunker gesloopt is, (Regelbau 143) bestaan uit: één Regelbau 501, één Regelbau 502, twee Regelbau 621, één Regelbau 622 en een Regelbau 134S. De bunkers zijn allemaal nog toegankelijk.

In de duinen van Dishoek kunnen we rechts en links van de strandopgang de restanten van M.K.B Dishoek (4× 15cm) vinden. De batterij bestond uit twintig St.-bunkers, waarvan er nu nog acht over zijn. De overblijfselen bestaan uit een Regelbau 501, drie Regelbau 622, twee Regelbau M 145, één Regelbau 134 en een zeldzame hospitaalbunker (Regelbau M 159, Gefechtsverbandplatz).

De volgende bunker komen we tegen in op de Boulevard van Vlissingen. Het is een mitrailleurkazemat (Regelbau 623) en staat op het Nollehoofd. De bunker is gemakkelijk te vinden aangezien er een een windorgel op staat. De volgende twee werken zijn twee commandopostten gelegen bij Hotel Brittania op de Boulevard. De eerste bunker ligt links van Brittania en was het tijdelijke hoofdkwartier voor Seeko. Südholland. De bunker (een "Notbefehlsstelle") was uitgevoerd in Verstärkt feldmäßig, had twee observatiekamers en werd begin 1942 gebouwd. De tweede bunker ligt rechts van Hotel Brittania, onder Paviljoen Bestevaer en is een Regelbau Fl. 241, Untergruppenkommandostand. De bunker werd gebouwd ter vervaning van de Notbefehlsstelle en kreeg een speciale uitbouw in de vorm van een observatiekamer. De observatiekamers van beide bunkers zijn al lang verdwenen, maar de ondergrondse verblijven zijn vandaag de dag nog steeds onder het maaiveld aanwezig, hetzij ondergewerkt. De volgende bunker zit onder het wegdek van boulevard Evertsen ter hoogte van het Leugenaarshoofd en is van het type 143. Van de bunker, waarvan de koepel waarschijnlijk geamoveerd is, is vandaag de dag niets meer te zien. De laatste resten zijn die van een door de Duitsers zelf opgeblazen Torpedobatterie op het einde van het Roeiershoofd. In de bunker, die in Vf. was uitgevoerd, stonden twee torpedo-lanceerbuizen opgesteld.
Een andere bunker die nog te zien is bevindt zich niet op de boulevard, maar zit voor de Oranjemolen in de dijk. Van de bunker (Regelbau 143) is anno 1996 slechts de sterk door het zeewater aangetaste observatiekoepel zichtbaar. De laatste twee bunkers die tot het Seefront hooren, zijn de aan de Buitenhaven gelegen restanten van M.K.B Kernwerk. (zie; Het Kernwerk)

Het Kernwerk
 

De duitsers bouwden het havengebied van Vlissingen uit tot het Kernwerk van V.B Vlissingen. Het omvatte naast een kustbatterij en een artilleriebatterij, ook een hospitaal-complex en een rondom-verdediging in de vorm van kazematten voor Pak en mitrailleurt. Naast deze bunkers waren er in het Kernwerk ook nog twee M19. granaatwerpers opgesteld. Van het Kernwerk dat uit ruim veertig bunkers bestond zijn er vandaag de dag nog slechts zeven over. Deze overgebleven bunkers bevinden zich bij de buitenhaven en langs het Kanaal door Walcheren. De restanten van het Kernwerk aan de Buitenhaven bestaan onder andere uit de restanten van M.K.B Kernwerk (3 × 15cm). De overgebleven bunkers bestaan uit één geschutsbunker (Regelbau M 170), een munitiebunker (Regelbau M 145), een Regelbau 114a Neu voor 6-Schartenturm en een bunker voor een M19 granaatwerper (Regelbau 633). Verder liggen er nog drie lichte bunkertjes, waaronder twee Nederlandse bunkertjes van het type Gietstalen kazematkoepel en een tobroek van het type 64a. De bunkers liggen heden ten dagen op het oefenterrein van de Vlissingse Brandweer en zijn op de lichte bunkers na, allemaal dicht. De Regelbau 114a neu bezit nog steeds z'n Sechsschartenturm en van Regelbau 633 is de granaatwerper nog aanwezig.

Leuke overzichtsfoto van de restanten van het Kernwerk van V.B Vlissingen aan de Buitenhaven.

 

 

De Regelbau 114a Neu

The tobruk for a flame-thrower (Bauform 65a)

Langs het kanaal door walcheren liggen de overige restanten van het Kernwerk namelijk; drie mitraileurkazematten, waarvan er twee uitgerust waren met een pantserkoepel. De eerste kazemat is een Regelbau 634 en ligt op het terrein van de Delta Nuts Bedrijven. De 6-Schartenturm is verwijderd en de bunker is omgebouwd tot schuilkelder. De volgende bunker bevind zich ten noorden van de Keersluisbrug onder de woning naast Zeilmakerij de Gruiter en is een Regelbau 632.
De 3-Schartenturm (deze was van hetzelfde type als de 3-Schartenturm die vandaag de dag nog te vinden is in Dieppe) is verwijderd en de bunker is niet meer toegankelijk. De laatste bunker (Regelbau 630) staat ten zuiden van de Keersluisbrug op het terrein van de Sicon en is niet meer toegankelijk.

Naast de bunkers van het Land- en Seefront kan men heden ten dagen onder andere nog twee verbunkerde artillerie- opstellingen en de restanten van drie infanterie-steunpunten terugvinden binnen de grenzen van V.B vlissingen.
De verschillende artillerie-opstellingen behoorden tot de Divisie-artillerie en hadden tot taak de invasiestranden onder vuur te nemen. Vaak werden deze stellingen al dan niet in bunkers ondergebracht een aantal kilometers achter de kust opgesteld. De vuurleiding van deze bunkers werd verzorgd door een aan de kust gebouwde waarnemigsbunkers (bijvoorbeeld een Regelbau 143 of een Regelbau 120a). De drie infanterie-steunpunten boden onderdak aan reserve-infanterie eenheden die bijvoorbeeld in een door invasie bedreigd gebied konden worden ingezet.

Een Regelbau 143 voor de Oranjemolen te Vlissingen

De eerste verbunkerde artilleriebatterij (Stp. Baskensburg) die men nog kan terugvinden, staat bij het dierenasiel in de wijk Baskensburg te Vlissingen. De stelling bestaat uit vier geschutsbunkers (Regelbau 669), één munitiebunker (Regelbau 134) en een Regelbau 668, waarin de commandopost van de batterij was gevestigd. De bunkers zijn helemaal ondergeworpen en dus niet meer toegankelijk. er zijn zelfs plannen om dit steunpunt te slopen. Zie ook; Ontwikkelingen aan het bunkerfront. Hans Sakkers heeft een boekje over deze batterij geschreven, wat de sloop in iede geval heeft opgehouden.

De tweede stelling (Stp. von Kleist) bestaat uit vier geschutsbunkers (twee Regelbau 611's en twee Regelbau 669's) en twee bunkers van het type 669. De bunkers, die te vinden zijn aan de Verbrandehofweg (tussen Vlissingen en Koudekerke) zijn toegankelijk.

De drie gebouwde infanterie-steunpunten bestaan anno 1997 nog gedeeltelijk, het eerste steunpunt (W.N Carmen) dat men kan terugvinden ligt in de duinen bij Klein-Valkenisse (zie Seefront), het tweede steunpunt ligt in het park voor het Bethesda Ziekenhuis te Vlissingen. De bunkers bestaan uit één Regelbau 501, één Regelbau 502 en twee Regelbau 134's.
De bunkers zijn niet meer toegankelijk.
Het derde en laatste steunpunt bevindt zich in Ritthem en bestaat uit een Regelbau 502 en een een gewondenverzamelplaats Regelbau 502S, Unterstand für Verwundetensammelstelle. Voor de ingangszijde Regelbau 502 is een evenwijdige één meter dikke scherfmuur gebouwd. De gewondenverzamelplaats is aangepaste versie van het type 502: in verband met het gewondentransport per brancard zijn de doorgangen verbreed. De bunkers zijn anno 1996 nog toegankelijk.

The Regelbau 502 at Ritthem

De laatste bunker die we kunnen vinden binnen V.B Vlissingen is een op het Marnixplein in West-Souburg gebouwde hospitaalbunker (Regelbau 638). In de bunker konden twintig gewonden worden opgenomen en eventueel operatief behandeld worden.

Bunkers buiten V.B Vlissingen

Buiten het V.B liggen heden ten dagen nog een twintig-tal bunkers die aan de sloop zijn ontkomen. Ze bevinden zich o.a in Middelburg, Serooskerke, Zoutelande en Westkapelle en variëren in types voor het onderbrengen van veldgeschut tot een verbindingspost en manschappenbunkers.

Het eerste interessante complex buiten het Verteidigungsbereich vinden we in het park van het Landhuis Torenvliedt. Hier was het Divisie-hoofdkwartier van het K.V.A. A1 gevestigd. Er werden in het totaal 10 St.-Bunkers en tevens enkele lichte werken gebouwd. Anno 1996 staan er nog zeven St.-bunkers, waaronder een verbindingspost (Regelbau 618), drie commandopostten (Regelbau 608) en drie manschappenbunkers (Regelbau 622). Naast deze St.-bunkers vinden we tevens nog enkele werken met een lichtere betonsterkte. Twee Regelbau 608's worden gebruikt voor vleermuizen en alleen een Regelbau 622 is nog open. Op de muren van enkele bunkers zijn nog sporen van de camouflage te vinden in de vorm van ramen en deuren.

Buiten Verteidigungsbereich Vlissingen staan vandaag de dag nog drie landmachtbatterijen. Al deze steunpunten waren opgebouwd uit twee Regelbau 611's. De eerste stelling, die we tegenkomen is gebouwd aan zuidzijde van het plaatsje Buttinge (ten Noordoosten van Middelburg). Van deze batterij zijn beide bunkers voor vleermuizenonderkomen geschikt gemaakt. Zie; Ontwikkelingen aan het bunkerfront. De tweede stelling vinden we ten oosten van Zoutenlande bij het plaatsje Werendijke . De twee geschutsbunkers zijn anno 1997 nog toegankelijk. De derde en laatste stelling vinden we ten Zuidoosten van Westkapelle aan weerszijden. Een van de geschutsbunkers, die trouwens een zeer fraaie Tarnung hebben, is er één niet meer toegankelijk.

De eerste Regelbau 611 bij Westkapelle	De andere Regelbau 611 te Westkapelle

In de duinen van Zoutelande staan nog zes St.-bunkers, waaronder twee Regelbau 501's, drie Regelbau 502's en een observatiebunker met een pantserstalen observatiekoepel (Regelbau 143). De Regelbau 143 had tot taak door middel van een periscoop waarnemingen te nemen ten behoeve van de in het achterland gelegen artillerie-batterijen). Van Regelbau 143 is de observatiekoepeol anno 1996 nog te zien en de overige bunkers zijn op één bunker van het type 502 na zijn allen niet meer toegankelijk.

Naast het fietspad, langs de duinen, tussen Zoutelande en Westkapelle vinden we één kiklometer ten noorden van Zoutelande het restant van M.K.B Zoutenlande (6 × 15,5cm) in de vorm van een grote, dichtgemetselde munitiebunker (Regelbau Fl 246).

Ten oosten van Westkapelle ligt in de richting van Aagtekerke (op het erf van de Grote Prelaat) een telefoonverbindings- bunker (Regelbau 616). Naast deze bunker, die toegankelijk is, liggen er nog enkele andere werken.

De Regelbau 616 bij Westkapelle

Op het erf van de Paulinehoeve te Serooskerke vinden we twee bunkers (Regelbau 668) die dienst deden als hoofdkwartier voor de (I./Fest.St.Tr.LXXXIX) Festungstammtruppen.

 All pictures and drawings are copyrighted by the Atlantikwall Website team unless stated otherwise.